Forum Ekonomiczne opublikowało „Ranking Finansowy Samorządu Terytorialnego w Polsce 2024” (dane za rok budżetowy 2024). W zestawieniu bardzo mocno błysnęła Iłowa, która zajęła 5. miejsce w kraju wśród gmin miejsko-wiejskich. Zielona Góra uplasowała się na 21. pozycji w kategorii miast na prawach powiatu, a wśród gmin miejskich Żary znalazły się w czołowej dwudziestce piątce. W powiatach ziemskich wzrosty i spadki rozłożyły się równomiernie – najwyżej z Lubuskiego sklasyfikowano powiat słubicki.
Co mierzy ranking
Autorzy zestawienia oceniają kondycję finansową samorządów na podstawie 7 wskaźników – m.in. udziału dochodów własnych w dochodach ogółem, nadwyżki operacyjnej, intensywności inwestycji, udziału środków UE, obciążenia wynagrodzeniami, zadłużenia oraz udziału PIT w dochodach bieżących. Tegoroczny raport wskazuje także na poprawę dochodów (szczególnie z PIT) i wolniejsze tempo przyrostu zadłużenia w porównaniu z 2023 r. api.forum-ekonomiczne.pl
Najmocniejsze samorządy z Lubuskiego
Miasta na prawach powiatu
- Zielona Góra – 21. miejsce w Polsce (utrzymanie solidnej pozycji środka stawki wśród 66 miast). api.forum-ekonomiczne.pl
(Uwaga: Gorzów Wlkp. w tym roku znalazł się niżej – poza pierwszą dwudziestką; pełne tabele w raporcie.)
Gminy miejskie
- Żary – 21. miejsce (wysoki udział dochodów własnych i ponadprzeciętna nadwyżka operacyjna).
- Kostrzyn nad Odrą – 38. miejsce.
- Żagań – 66. miejsce.
- Gubin (gmina miejska) – 162. miejsce. api.forum-ekonomiczne.pl
Gminy miejsko-wiejskie
- Iłowa – 5. miejsce w kraju – najlepszy wynik w województwie i jeden z najlepszych w Polsce.
- Słubice (gmina miejsko-wiejska) – 26. miejsce.
- Międzyrzecz – 135. miejsce.
- Sulechów – 179. miejsce.
- Drezdenko – 225. miejsce.
- Czerwieńsk – 187. miejsce.
- Świebodzin – 338. miejsce.
- Zbąszynek – 354. miejsce, Witnica – 356. miejsce, Lubsko – 357. miejsce.
- Sulęcin – 473. miejsce, Szlichtyngowa – 475. miejsce, Cybinka – 477. miejsce, Wschowa – 589. miejsce, Lubniewice – 591. miejsce, Strzelce Krajeńskie – 599. miejsce, Kożuchów – 600. miejsce. api.forum-ekonomiczne.pl+7api.forum-ekonomiczne.pl+7api.forum-ekonomiczne.pl+7
Powiaty ziemskie
- Powiat słubicki – 178. miejsce.
- Powiat żarski – 182. miejsce.
- Powiat gorzowski – 129. miejsce.
- Powiat zielonogórski – 56. miejsce (najwyżej z lubuskich powiatów w tegorocznym zestawieniu).
- Powiat żagański – 224. miejsce, sulęciński – 236. miejsce, świebodziński – 243. miejsce, wschowski – 249. miejsce, międzyrzecki – 269. miejsce, krośnieński – 276. miejsce, nowosolski – 146. miejsce. api.forum-ekonomiczne.pl+5api.forum-ekonomiczne.pl+5api.forum-ekonomiczne.pl+5
Wnioski dla regionu
- Iłowa jako wzorzec zarządzania – wejście do ogólnopolskiej TOP 5 gmin miejsko-wiejskich potwierdza skuteczne łączenie wysokich dochodów własnych, nadwyżki operacyjnej i aktywności inwestycyjnej przy kontrolowanym zadłużeniu. To najsilniejszy sygnał z Lubuskiego w tegorocznej edycji. api.forum-ekonomiczne.pl
- Miasta – stabilna średnia z mocnym akcentem Żar – Żary (21.) i Kostrzyn n/O (38.) utrzymują wysoki standard finansowy gmin miejskich; Żagań mieści się w górnej połowie tabeli. Gubin (miasto) – środek stawki. api.forum-ekonomiczne.pl
- Powiaty – szerokie rozwarstwienie – od zielonogórskiego (56.) i gorzowskiego (129.), przez nowosolski (146.), po grupę powiatów w dolnej połowie zestawienia (m.in. żagański, świebodziński, wschowski). Widać, że silniejsze ośrodki metropolitarne i okołometropolitarne lepiej korzystają ze wzrostu PIT i środków UE. api.forum-ekonomiczne.pl+2api.forum-ekonomiczne.pl+2
- Słubice i Międzyrzecz na plus w gminach miejsko-wiejskich – wyniki w TOP 150–200 sugerują dobrą „chemię” finansów bieżących z inwestycjami. Sulechów i Drezdenko – stabilna średnia. Część mniejszych gmin (np. Wschowa, Lubniewice, Strzelce Krajeńskie, Kożuchów) wymaga konsekwentnego wzmacniania bazy dochodowej i poduszki operacyjnej. api.forum-ekonomiczne.pl+3api.forum-ekonomiczne.pl+3api.forum-ekonomiczne.pl+3
Kontekst makro: 2024 lepszy od 2023
Ranking pokazuje poprawę po trudnym roku 2023: dochody rosły szybciej niż wydatki, wyraźnie odbił PIT, a zadłużenie rosło wolniej. Nadal jednak gminy i miasta na prawach powiatu zamknęły rok deficytem (województwa i powiaty – z nadwyżką). To tłumaczy, dlaczego pozycje samorządów silniej zależały w 2024 r. od samodzielności dochodowej i sprawności operacyjnej niż od jednorazowych transferów. api.forum-ekonomiczne.pl
Źródło: „Ranking Finansowy Samorządu Terytorialnego w Polsce 2024”, Forum Ekonomiczne / UE Wrocław (publikacja: kwiecień 2025). Pełne tabele i metodologia w raporcie. api.forum-ekonomiczne.pl